در جهان امروز، ایمنی مواد غذایی تنها به کیفیت خود محصول محدود نمیشود، بلکه نوع بستهبندی و ظروفی که مواد غذایی در آن نگهداری یا سرو میشوند نیز، میتواند در میزان این امنیت تاثیرگذار باشد. به همین دلیل لازم است که برای بستهبندی مواد غذایی، از ظروف و پلاستیکهایی استفاده کنیم که دارای استاندارد فود گرید هستند. اما فود گرید چیست؟ اصطلاح فود گرید یا Food Grade یکی از مهمترین معیارها در صنایع بستهبندی، صنایع تولیدی ظروف یکبار مصرف و فراوری مواد غذایی است. مواد و محصولات دارای این استاندارد، در تماس مستقیم با مواد غذایی، هیچگونه آلودگی، ماده سمی یا ترکیب شیمیایی مضر را به غذا منتقل نمیکنند. این موضوع علاوه بر حفظ کیفیت و طعم مواد غذایی، نقش مهمی در سلامت مصرفکنندگان دارد. اگر شما نیز در صنعت غذا فعالیت دارید، برای درک بهتر این استاندارد میتوانید این مطلب از مجله مجموعه کاسپین را بخوانید و با مفهوم فود گرید، ویژگیهای پلاستیکهای دارای این استاندارد، انواع پلاستیکهای فود گرید و کاربرد آنها در تولید ظروف یکبار مصرف بیشتر آشنا میشوید تا بهترین انتخاب را داشته باشید.
مفهوم فود گرید چیست؟
مواد دارای استاندارد فود گرید(Food Grade) به موادی گفته میشود که برای تماس مستقیم با مواد غذایی ایمن بوده و مطابق استانداردهای بهداشتی تولید شدهاند. این مواد بهگونهای انتخاب و آزمایش میشوند که در شرایط عادی مصرف، هیچ تاثیر منفی بر سلامت انسان، کیفیت غذا، طعم، بو یا ارزش غذایی آن نداشته باشند. به بیان ساده، هر مادهای که قرار است در تولید ظروف یکبار مصرف، بستهبندی مواد غذایی، تجهیزات فراوری یا نگهداری مواد خوراکی استفاده شود، باید الزامات فود گرید را رعایت کند. این الزامات توسط سازمانهای معتبر بینالمللی تدوین شده و از طریق آزمایشهای تخصصی مورد ارزیابی قرار میگیرند.
اهمیت فود گرید چیست؟
برای درک بهتر اینکه فود گرید چیست، لازم به ذکر است که محصولات مورداستفاده در صنایع غذایی به طور مستقیم با مواد خوراکی در تماس هستند. ظروف یکبار مصرف، بطریها، فیلمهای بستهبندی (Packaging Film)، سینیهای غذایی و حتی تجهیزات خطوط تولید نمونههایی از این محصولات محسوب میشوند که مستقیما با غذاها در تماس هستند و مواد شیمیایی به آنها منتقل کنند. اگر این تجهیزات از مواد غیراستاندارد ساخته شده باشند، احتمال انتقال ترکیبات مضر به مواد غذایی افزایش پیدا میکند. استفاده از مواد دارای استاندارد فود گرید اما از بروز مشکلاتی مانند انتقال مواد شیمیایی ناخواسته، تغییر طعم و بوی غذا، کاهش کیفیت محصولات غذایی و تهدید سلامت مصرفکنندگان جلوگیری میکند. به همین دلیل رعایت این استاندارد یکی از مهمترین الزامات در صنعت تولید ظروف یکبار مصرف و بستهبندی مواد غذایی به شمار میرود.
علامت فود گرید چیست؟
برای اینکه بهتر متوجه شوید فود گرید چیست و چگونه مشخص میشود یک ظرف طبق این استاندارد ساخته شده است؛ محصولات دارای فود گرید اغلب با نمادهایی مشخص میشوند که نشاندهنده مناسببودن آنها برای تماس مستقیم با مواد غذایی است. رایجترین علامت فود گرید، نماد لیوان و چنگال است که روی بستهبندی یا بدنه محصول درج میشود. وجود این علامت نشان میدهد که ماده مورداستفاده برای تماس با مواد غذایی طراحی شده است؛ بااینحال، اعتبار واقعی فود گرید بودن محصول به رعایت استانداردهای تولید، کیفیت مواد اولیه و انجام آزمایشهای تخصصی بستگی دارد. به همین دلیل توصیه میشود ظروف و بستهبندیهای غذایی از تولیدکنندگان معتبر تهیه کنید که از کیفیت کار آنها اطمینان دارید.
انواع ظروف پلاستیکی فود گرید
ظروف پلاستیکی دارای فود گرید در انواع و اشکال مختلفی تولید میشوند و هرکدام ویژگیهای خاص خود را دارند. از جمله انواع رایج این ظروف میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ظروف پلاستیکی قابلبازیافت:این ظروف برای استفادههای متعدد طراحی شدهاند و معمولا از مواد با کیفیت بالا ساخته میشوند تا بتوانند در برابر دماهای بالا و پایین و نیز فشارهای مکانیکی مقاومت کنند.
- ظروف پلاستیکی یکبار مصرف: این ظروف بیشتر برای استفادههای کوتاهمدت مانند بستهبندی مواد غذایی در رستورانها یا فست فودها مناسب هستند. آنها سبک و ارزان هستند، اما معمولاً پس از استفاده دور ریخته میشوند.
- ظروف پلاستیکی شفاف و رنگی: برخی ظروف پلاستیکی فود گرید به طور شفاف تولید میشوند تا بهراحتی محتویات آنها قابلمشاهده باشد. این ظروف معمولاً در بستهبندی و ذخیرهسازی مواد غذایی در خانهها استفاده میشوند.
پلاستیکهای دارای فود گرید
انواع مختلفی از پلاستیکها در صنعت بستهبندی و تولید ظروف یکبار مصرف مورداستفاده قرار میگیرند که برخی از آنها در صورت تولید با مواد اولیه استاندارد، قابلیت دریافت تاییدیه فود گرید را دارند. انتخاب هر یک از این مواد به نوع کاربرد، دمای مصرف و شرایط نگهداری مواد غذایی بستگی دارد.
PET یا PETE
پلیاتیلن ترفتالات یکی از پرمصرفترین پلاستیکهای فود گرید در صنایع غذایی است. این ماده شفافیت بالایی دارد و معمولا برای تولید بطری آبمعدنی، بطری نوشابه، ظروف بستهبندی مواد غذایی و برخی ظروف یکبار مصرف مورداستفاده قرار میگیرد. ظروف یکبار مصرف پت مقاومت مناسبی در برابر رطوبت و نفوذ گازها دارد اما برای تماس طولانیمدت با دماهای بالا گزینه ایدهآلی محسوب نمیشود.
HDPE
پلیاتیلن با چگالی بالا یا HDPE پلاستیکی مقاوم، بادوام و ایمن برای کاربردهای غذایی است. این ماده در تولید بطری شیر، ظروف نگهداری مواد غذایی و برخی بستهبندیهای صنعتی کاربرد دارد. مقاومت بالا در برابر ضربه، مواد شیمیایی و رطوبت از مهمترین ویژگیهای این نوع پلاستیک به شمار میرود.
LDPE
پلیاتیلن با چگالی پایین انعطافپذیری بیشتری نسبت به HDPE دارد و عمدتا در تولید نایلونهای بستهبندی، کیسههای فریزری، لفافهای مواد غذایی و فیلمهای پلاستیکی مورداستفاده قرار میگیرد. وزن کم، انعطاف مناسب و مقاومت در برابر رطوبت باعث شده است این ماده یکی از گزینههای محبوب در صنعت بستهبندی باشد.
PP یا پلی پروپیلن
پلی پروپیلن یکی از پرکاربردترین مواد اولیه در تولید ظروف یکبار مصرف فود گرید محسوب میشود. مقاومت حرارتی بالا، وزن کم و استحکام مناسب باعث شده این پلاستیک برای تولید ظروف غذای گرم، ظروف مایکروویوی، لیوانهای یکبار مصرف و بستهبندی مواد غذایی کاربرد گستردهای داشته باشد.
PS یا پلی استایرن
پلی استایرن به دلیل وزن کم، قیمت اقتصادی و قابلیت شکلدهی بالا در تولید انواع لیوانها، ظروف یکبار مصرف و بستهبندیهای غذایی مورداستفاده قرار میگیرد. این ماده بیشتر برای نگهداری مواد غذایی سرد یا با دمای معمولی مناسب است و در کاربردهای دمای بالا محدودیتهایی دارد.
انواع فود گرید کداماند؟
فود گرید تنها به پلاستیکها محدود نمیشود و طیف گستردهای از مواد و محصولات را شامل میشود که در صنایع غذایی مورداستفاده قرار میگیرند. هر یک از این مواد باید استانداردهای مشخصی را برای تماس ایمن با مواد غذایی رعایت کنند. این انواع شامل موارد زیر میشود:
فود گرید در بستهبندی مواد غذایی
بستهبندی یکی از مهمترین بخشهای زنجیره تولید و عرضه مواد غذایی است. مواد مورداستفاده در بستهبندی باید بهگونهای باشند که از انتقال آلودگی، بو یا ترکیبات شیمیایی به مواد غذایی جلوگیری کنند. پلاستیکها، شیشه، فلز و کاغذهای مخصوص مواد غذایی از رایجترین مواد فود گرید در صنعت بستهبندی هستند.
فود گرید در تولید ظروف یکبار مصرف
ظروف یکبار مصرفی که برای سرو یا نگهداری مواد غذایی استفاده میشوند، باید از مواد اولیه دارای استاندارد فود گرید تولید شوند. این موضوع بهویژه در مورد ظروف غذای گرم اهمیت بیشتری دارد، چون دمای بالا میتواند احتمال انتقال مواد شیمیایی را افزایش دهد. استفاده از مواد اولیه استاندارد و گرانولهای باکیفیت نقش مهمی در ایمنی این محصولات دارد.
مواد اولیه فود گرید در صنایع غذایی
بسیاری از مواد اولیه مورداستفاده در صنایع غذایی، از افزودنیها و رنگهای خوراکی گرفته تا مواد نگهدارنده و طعمدهندهها، باید دارای استاندارد فود گرید باشند. این مواد باید از نظر شیمیایی پایدار بوده و هیچگونه اثر منفی بر کیفیت یا سلامت مواد غذایی نداشته باشند.
فود گرید در بستهبندی نان و شیرینی
بستهبندی نان، شیرینی و محصولات قنادی باید علاوه بر حفظ تازگی محصول، از انتقال آلودگیهای محیطی نیز جلوگیری کند. مواد فود گرید مورداستفاده در این بستهبندیها نباید باعث تغییر طعم، بو یا کیفیت محصول شوند و باید مقاومت مناسبی در برابر رطوبت و شرایط نگهداری داشته باشند.
بیشتر بخوانید: استانداردهای مهم برای تولید ظروف یکبار مصرف در تماس با مواد غذایی
مزایای استفاده از ظروف پلاستیکی دارای فود گرید
اکنون که متوجه شدید فود گرید چیست؛ خوب است بدانید که استفاده از ظروف دارای تاییدیه این استاندارد مزایای زیادی دارد که آنها را به انتخابی محبوب برای ذخیرهسازی غذا تبدیل میکنند. این مزایا عبارتاند از:
- سبک بودن و حمل آسان:ظروف پلاستیکی به طور طبیعی سبک هستند، که آنها را برای جابجایی و حمل مواد غذایی ایدهآل میسازد.
- مقاومت در برابر شکستگی:برخلاف ظروف شیشهای، ظروف پلاستیکی فود گرید مقاومت بیشتری در برابر شکستن دارند. این ویژگی بهویژه در استفادههای روزمره و هنگام حملونقل غذا اهمیت دارد.
- قیمت مقرونبهصرفه:ظروف پلاستیکی فود گرید معمولا نسبت به ظروف شیشهای یا فلزی از قیمت کمتری برخوردارند و این باعث میشود که خرید آنها از نظر اقتصادی مقرونبهصرفه باشد.
- مناسب برای بستهبندی و ذخیرهسازی طولانیمدت: بسیاری از ظروف پلاستیکی فود گرید به طور خاص برای ذخیرهسازی بلندمدت غذا طراحی شدهاند و میتوانند مدتزمان نگهداری غذا را بدون تغییر در کیفیت آن افزایش دهند.
نکات مهم هنگام خرید ظروف پلاستیکی فود گرید
در راهنمای خرید ظروف پلاستیکی فود گرید، چندین نکته مهم وجود دارد که باید به آنها توجه کرد تا اطمینان حاصل شود که انتخاب شما از نظر ایمنی و کیفیت مناسب است. برای مثال:
- مقاومت در برابر دما:یکی از مهمترین ویژگیهای ظروف فود گرید، توانایی مقاومت در برابر دماهای بالا و پایین است. برخی ظروف برای استفاده در مایکروویو طراحی شدهاند و میتوانند دمای بالا را تحمل کنند، درحالیکه برخی دیگر برای نگهداری غذا در فریزر و یخچال مناسب هستند.
- مقاومت در برابر ضربه: ظروف پلاستیکی باید از مقاومت مناسبی در برابر ضربه برخوردار باشند، بهویژه اگر برای حمل مواد غذایی استفاده میشوند. این ویژگی به شما اطمینان میدهد که ظرف بهراحتی شکسته نمیشود.
- عایقبندی و قابلیت بستسازی: بسیاری از ظروف پلاستیکی فود گرید با دربهای مخصوص به طور محکم بسته میشوند تا از ورود هوا و رطوبت به داخل ظرف جلوگیری کنند. این ویژگی از فساد غذاها جلوگیری کرده و مدتزمان نگهداری آنها را افزایش میدهد.
- عاری از BPA: به دلیل نگرانیهای بهداشتی، ظروف فود گرید باید عاری از BPA یا بیسفنولA باشند، زیرا این ماده شیمیایی میتواند به سلامتی آسیب برساند. بسیاری از برندهای معتبر ظروف خود را با علامت BPA Free معرفی میکنند تا از این نظر خیال مصرفکنندگان راحت باشد.
- سایز و شکل ظرف:بسته به نوع غذایی که میخواهید نگهداری کنید، ظرف باید مناسب باشد. ظروف بزرگتر برای نگهداری غذاهای بزرگ یا ذخیرهسازی مواد اولیه مناسبتر هستند، درحالیکه ظروف کوچکتر برای بستهبندی وعدههای غذایی و یا ذخیرهسازی غذاهای فاسدشدنی مناسبتر خواهند بود.
- تهویه مناسب:برخی ظروف فود گرید دارای سیستمهای تهویه هستند که برای حفظ تازگی غذا ضروری است. بهویژه برای نگهداری میوهها و سبزیجات، استفاده از ظروفی که امکان تنفس مواد غذایی را فراهم میکنند، میتواند کمککننده باشد.
- برند و اعتبار سازنده: هنگام خرید ظروف پلاستیکی فود گرید، برندهایی که شناخته شده و معتبر هستند، به طور معمول کیفیت بهتری دارند. برندهای معتبر معمولا محصولات خود را مطابق با استانداردهای ایمنی جهانی تولید میکنند.
جمعبندی
در این مطلب بررسی کردیم که فود گرید چیست و چه اهمیتی دارد و متوجه شدیم که فود گرید یکی از مهمترین معیارهای ایمنی در صنایع غذایی و بستهبندی محسوب میشود. مواد و محصولاتی که این استاندارد را دریافت میکنند، برای تماس مستقیم با مواد غذایی طراحی شدهاند و خطری برای سلامت مصرفکنندگان ایجاد نمیکنند. به همین دلیل استفاده از ظروف یکبار مصرف، بستهبندیها و مواد اولیه دارای استاندارد فود گرید نقش مهمی در حفظ کیفیت مواد غذایی و سلامت جامعه دارد. در هنگام خرید ظروف یکبار مصرف نیز بهتر است محصولاتی را انتخاب کنید که از مواد اولیه استاندارد و دارای تاییدیههای لازم تولید شدهاند؛ زیرا کیفیت مواد اولیه و رعایت استانداردهای فود گرید تاثیر مستقیمی بر ایمنی و کیفیت محصول نهایی خواهد داشت.
بدون دیدگاه