در جهان امروز، ایمنی مواد غذایی تنها به کیفیت خود محصول محدود نمیشود، بلکه نوع بستهبندی و ظروفی که مواد غذایی در آن نگهداری یا سرو میشوند نیز، میتواند در میزان این امنیت تاثیرگذار باشد. به همین دلیل لازم است که برای بستهبندی مواد غذایی، از ظروف و پلاستیکهایی استفاده کنیم که دارای استاندارد فود گرید هستند. اصطلاح فود گرید یا Food Grade یکی از مهمترین معیارها در صنایع بستهبندی، صنلیع تولیدی ظروف یکبار مصرف و فراوری مواد غذایی است. مواد و محصولاتی که دارای این استاندارد هستند، در تماس مستقیم با مواد غذایی، هیچگونه آلودگی، ماده سمی یا ترکیب شیمیایی مضر را به غذا منتقل نمیکنند. این موضوع علاوه بر حفظ کیفیت و طعم مواد غذایی، نقش مهمی در سلامت مصرفکنندگان دارد. اگر شما نیز در صنعت غذا فعالیت دارید، برای درک بهتر این استاندارد میتوانید این مطلب از مجله مجموعه کاسپین را بخوانید و با مفهوم فود گرید، ویژگیهای پلاستیکهای دارای این استاندارد، انواع پلاستیکهای فود گرید و کاربرد آنها در تولید ظروف یکبار مصرف بیشتر آشنا میشوید تا بهترین انتخاب را داشته باشید.
مفهوم فود گرید چیست؟
فود گرید (Food Grade) به موادی گفته میشود که برای تماس مستقیم با مواد غذایی ایمن بوده و مطابق استانداردهای بهداشتی تولید شدهاند. این مواد بهگونهای انتخاب و آزمایش میشوند که در شرایط عادی مصرف، هیچ تاثیر منفی بر سلامت انسان، کیفیت غذا، طعم، بو یا ارزش غذایی آن نداشته باشند. به بیان ساده، هر مادهای که قرار است در تولید ظروف یکبار مصرف، بستهبندی مواد غذایی، تجهیزات فراوری یا نگهداری مواد خوراکی استفاده شود، باید الزامات فود گرید را رعایت کند. این الزامات توسط سازمانهای معتبر بینالمللی تدوین شده و از طریق آزمایشهای تخصصی مورد ارزیابی قرار میگیرند.
اهمیت فود گرید چیست؟
بسیاری از محصولات مورداستفاده در صنایع غذایی به طور مستقیم با مواد خوراکی در تماس هستند. ظروف یکبار مصرف، بطریها، فیلمهای بستهبندی (Packaging Film)، سینیهای غذایی و حتی تجهیزات خطوط تولید نمونههایی از این محصولات محسوب میشوند. اگر این تجهیزات از مواد غیراستاندارد ساخته شده باشند، احتمال انتقال ترکیبات مضر به مواد غذایی افزایش پیدا میکند. استفاده از مواد دارای استاندارد فود گرید از بروز مشکلاتی مانند انتقال مواد شیمیایی ناخواسته، تغییر طعم و بوی غذا، کاهش کیفیت محصولات غذایی و تهدید سلامت مصرفکنندگان جلوگیری میکند. به همین دلیل رعایت این استاندارد یکی از مهمترین الزامات در صنعت تولید ظروف یکبار مصرف و بستهبندی مواد غذایی به شمار میرود.
علامت فود گرید چیست؟
محصولات دارای استاندارد فود گرید اغلب با نمادهایی مشخص میشوند که نشاندهنده مناسببودن آنها برای تماس مستقیم با مواد غذایی است. رایجترین علامت فود گرید، نماد لیوان و چنگال است که روی بستهبندی یا بدنه محصول درج میشود. وجود این علامت نشان میدهد که ماده مورداستفاده برای تماس با مواد غذایی طراحی شده است؛ بااینحال، اعتبار واقعی فود گرید بودن محصول به رعایت استانداردهای تولید، کیفیت مواد اولیه و انجام آزمایشهای تخصصی بستگی دارد. به همین دلیل توصیه میشود ظروف و بستهبندیهای غذایی از تولیدکنندگان معتبر تهیه کنید که از کیفیت کار آنها اطمینان دارید.
پلاستیکهای دارای فود گرید
انواع مختلفی از پلاستیکها در صنعت بستهبندی و تولید ظروف یکبار مصرف مورداستفاده قرار میگیرند که برخی از آنها در صورت تولید با مواد اولیه استاندارد، قابلیت دریافت تأییدیه فود گرید را دارند. انتخاب هر یک از این مواد به نوع کاربرد، دمای مصرف و شرایط نگهداری مواد غذایی بستگی دارد.
PET یا PETE
پلیاتیلن ترفتالات یکی از پرمصرفترین پلاستیکهای فود گرید در صنایع غذایی است. این ماده شفافیت بالایی دارد و معمولاً برای تولید بطری آبمعدنی، بطری نوشابه، ظروف بستهبندی مواد غذایی و برخی ظروف یکبار مصرف مورداستفاده قرار میگیرد. ظروف یکبار مصرف پت مقاومت مناسبی در برابر رطوبت و نفوذ گازها دارد اما برای تماس طولانیمدت با دماهای بالا گزینه ایدهآلی محسوب نمیشود.
HDPE
پلیاتیلن با چگالی بالا یا HDPE پلاستیکی مقاوم، بادوام و ایمن برای کاربردهای غذایی است. این ماده در تولید بطری شیر، ظروف نگهداری مواد غذایی و برخی بستهبندیهای صنعتی کاربرد دارد. مقاومت بالا در برابر ضربه، مواد شیمیایی و رطوبت از مهمترین ویژگیهای این نوع پلاستیک به شمار میرود.
LDPE
پلیاتیلن با چگالی پایین انعطافپذیری بیشتری نسبت به HDPE دارد و عمدتاً در تولید نایلونهای بستهبندی، کیسههای فریزری، لفافهای مواد غذایی و فیلمهای پلاستیکی مورداستفاده قرار میگیرد. وزن کم، انعطاف مناسب و مقاومت در برابر رطوبت باعث شده است این ماده یکی از گزینههای محبوب در صنعت بستهبندی باشد.
PP یا پلی پروپیلن
پلی پروپیلن یکی از پرکاربردترین مواد اولیه در تولید ظروف یکبار مصرف فود گرید محسوب میشود. مقاومت حرارتی بالا، وزن کم و استحکام مناسب باعث شده این پلاستیک برای تولید ظروف غذای گرم، ظروف مایکروویوی، لیوانهای یکبار مصرف و بستهبندی مواد غذایی کاربرد گستردهای داشته باشد.
PS یا پلی استایرن
پلی استایرن به دلیل وزن کم، قیمت اقتصادی و قابلیت شکلدهی بالا در تولید انواع لیوانها، ظروف یکبار مصرف و بستهبندیهای غذایی مورداستفاده قرار میگیرد. این ماده بیشتر برای نگهداری مواد غذایی سرد یا با دمای معمولی مناسب است و در کاربردهای دمای بالا محدودیتهایی دارد.
انواع فود گرید چیست؟
فود گرید تنها به پلاستیکها محدود نمیشود و طیف گستردهای از مواد و محصولات را شامل میشود که در صنایع غذایی مورداستفاده قرار میگیرند. هر یک از این مواد باید استانداردهای مشخصی را برای تماس ایمن با مواد غذایی رعایت کنند. این انواع شامل موارد زیر میشود:
فود گرید در بستهبندی مواد غذایی
بستهبندی یکی از مهمترین بخشهای زنجیره تولید و عرضه مواد غذایی است. مواد مورداستفاده در بستهبندی باید بهگونهای باشند که از انتقال آلودگی، بو یا ترکیبات شیمیایی به مواد غذایی جلوگیری کنند. پلاستیکها، شیشه، فلز و کاغذهای مخصوص مواد غذایی از رایجترین مواد فود گرید در صنعت بستهبندی هستند.
فود گرید در تولید ظروف یکبار مصرف
ظروف یکبار مصرفی که برای سرو یا نگهداری مواد غذایی استفاده میشوند، باید از مواد اولیه دارای استاندارد فود گرید تولید شوند. این موضوع بهویژه در مورد ظروف غذای گرم اهمیت بیشتری دارد، چون دمای بالا میتواند احتمال انتقال مواد شیمیایی را افزایش دهد. استفاده از مواد اولیه استاندارد و گرانولهای باکیفیت نقش مهمی در ایمنی این محصولات دارد.
مواد اولیه فود گرید در صنایع غذایی
بسیاری از مواد اولیه مورداستفاده در صنایع غذایی، از افزودنیها و رنگهای خوراکی گرفته تا مواد نگهدارنده و طعمدهندهها، باید دارای استاندارد فود گرید باشند. این مواد باید از نظر شیمیایی پایدار بوده و هیچگونه اثر منفی بر کیفیت یا سلامت مواد غذایی نداشته باشند.
فود گرید در بستهبندی نان و شیرینی
بستهبندی نان، شیرینی و محصولات قنادی باید علاوه بر حفظ تازگی محصول، از انتقال آلودگیهای محیطی نیز جلوگیری کند. مواد فود گرید مورداستفاده در این بستهبندیها نباید باعث تغییر طعم، بو یا کیفیت محصول شوند و باید مقاومت مناسبی در برابر رطوبت و شرایط نگهداری داشته باشند.
استانداردها و نظارت بر فود گرید
برای اینکه یک ماده یا محصول بتواند عنوان فود گرید را دریافت کند، باید مجموعهای از استانداردهای بهداشتی و ایمنی را رعایت کند. این استانداردها توسط سازمانهای معتبر بینالمللی تدوین شده و از طریق آزمایشهای تخصصی مورد ارزیابی قرار میگیرند. در این آزمایشها عواملی مانند میزان مهاجرت مواد شیمیایی، پایداری ساختار ماده، مقاومت در شرایط مختلف و تاثیر آن بر سلامت انسان بررسی میشود. همچنین تولیدکنندگان موظف هستند بهصورت مستمر کیفیت محصولات خود را کنترل کرده و الزامات بهداشتی را در فرایند تولید رعایت کنند.
بیشتر بخوانید: استانداردهای مهم برای تولید ظروف یکبار مصرف در تماس با مواد غذایی
جمعبندی
در این مطلب بررسی کردیم که فود گرید چیست و چه اهمیتی دارد. فود گرید یکی از مهمترین معیارهای ایمنی در صنایع غذایی و بستهبندی محسوب میشود. مواد و محصولاتی که این استاندارد را دریافت میکنند، برای تماس مستقیم با مواد غذایی طراحی شدهاند و خطری برای سلامت مصرفکنندگان ایجاد نمیکنند. به همین دلیل استفاده از ظروف یکبار مصرف، بستهبندیها و مواد اولیه دارای استاندارد فود گرید نقش مهمی در حفظ کیفیت مواد غذایی و سلامت جامعه دارد. در هنگام خرید ظروف یکبار مصرف نیز بهتر است محصولاتی را انتخاب کنید که از مواد اولیه استاندارد و دارای تأییدیههای لازم تولید شدهاند؛ زیرا کیفیت مواد اولیه و رعایت استانداردهای فود گرید تأثیر مستقیمی بر ایمنی و کیفیت محصول نهایی خواهد داشت.
سوالات متداول
چه موادی باید از فود گرید استفاده کنند؟
مواد بستهبندی، تجهیزات آشپزخانه، مواد اولیه فراوری و مواد شیمیایی نگهدارنده باید از نوع فود گرید باشند تا سلامت مواد غذایی حفظ شود.
چگونه میتوان یک محصول را برای دریافت علامت فود گرید ارزیابی کرد؟
محصولات باید از طریق فرآیندهای ارزیابی دقیقی برای تایید کیفیت، ایمنی و رعایت استانداردهای تولید عبور کنند. این فرایند معمولاً توسط سازمانهای معتبر و مستقل انجام میشود.
چرا فودگرید بودن مواد اهمیت دارد؟
زیرا تماس ظروف با غذا نباید منجر به آلودگی، تغییرات شیمیایی یا ایجاد خطر برای سلامت انسان شود.
بدون دیدگاه