صنعت بستهبندی مواد غذایی در سالهای اخیر با تغییرات قابل توجهی در زمینه قوانین زیست محیطی و استانداردهای ایمنی مواجه شده است. یکی از مهمترین این تغییرات، محدود شدن استفاده از مواد PFAS در بستهبندیهای در تماس با غذا است. اتحادیه اروپا در قالب مقررات جدید بستهبندی، الزامات تازهای را برای تولیدکنندگان و کسبوکارهای فعال در حوزه رستوران، فستفود و خدمات بیرونبر در نظر گرفته که از آگوست ۲۰۲۶ بهصورت جدی اجرایی خواهد شد. در ادامه با این قوانین و تاثیر آنها بر صنعت بستهبندی آشنا میشویم.
PFAS چیست؟
PFAS یا مواد پرفلوروآلکیل و پلیفلوروآلکیل، گروهی از ترکیبات شیمیایی مصنوعی هستند که به دلیل مقاومت بالا در برابر آب، روغن، چربی و حرارت در صنایع مختلف مورد استفاده قرار میگیرند این مواد از دههها قبل در تولید محصولات متنوعی مانند ظروف یکبار مصرف، جعبههای فستفود، کاغذهای ضدچربی، پوششهای صنعتی و برخی منسوجات کاربرد داشتهاند؛ اما مهمترین ویژگی آنها پایداری بسیار بالایشان در برابر تجزیه طبیعی است که باعث شده از آنها با عنوان مواد شیمیایی ماندگار یا Forever Chemicals نیز یاد شود.
قوانین جدید اروپا درباره PFAS در بستهبندیهای غذایی
PFAS (Per- and Polyfluoroalkyl Substances) یا مواد پرفلوروآلکیل و پلیفلوروآلکیل، گروهی از ترکیبات شیمیایی مصنوعی هستند که به دلیل مقاومت بالا در برابر آب، روغن، چربی و حرارت در صنایع مختلف، به خصوص بستهبندی مواد غذایی مورد استفاده قرار میگیرند. مقررات جدید بستهبندی اتحادیه اروپا طی سالهای آینده بهصورت مرحلهای اجرا خواهد شد. بسیاری از اهداف کلیدی این قانون، از جمله قابل بازیافت بودن تمامی بستهبندیها تا سال 2030، بخشی از برنامه گسترده اروپا برای حرکت به سمت اقتصاد چرخشی و کاهش تولید پسماند است. با این حال، برخی از این الزامات از 12 آگوست 2026 اجرایی میشوند و مستقیما بر فعالیت رستورانها، فستفودها و کسبوکارهای فعال در حوزه بیرونبر و دلیوری اروپل تاثیر خواهند گذاشت. یکی از مهمترین این موارد، محدودیت استفاده از PFAS در بستهبندیهای مواد غذایی است.
چرا استفاده از PFAS محدود شده است؟
PFAS گروهی از مواد شیمیایی هستند که سالها در صنعت بستهبندی برای ایجاد مقاومت در برابر چربی و رطوبت مورد استفاده قرار میگرفتند. این مواد به دلیل عملکرد مناسب خود در تولید جعبههای بیرونبر، کاغذهای ضدچربی و سایر بستهبندیهای غذایی کاربرد گستردهای داشتند. با این حال، مقررات جدید اتحادیه اروپا محدودیتهایی را برای استفاده از این ترکیبات در محصولاتی که با مواد غذایی در تماس مستقیم هستند، تعیین کرده است. به همین دلیل بسیاری از تولیدکنندگان در حال حرکت به سمت استفاده از فناوریها و پوششهای جایگزین هستند.
بسته بندیهای بدون PFAS چگونه تولید میشوند؟
تولید کنندگان بستهبندی از مدتی قبل فرآیند تطبیق محصولات خود با قوانین جدید را آغاز کردهاند. در بستهبندیهای جدید، مقاومت در برابر روغن و رطوبت از طریق لایههای ضدچربی فاقد PFAS یا پوششهای جایگزین مانند پلیپروپیلن(PP)، پلیاتیلن (PE) و آلومینیوم تامین میشود. این راهکارها ضمن حفظ کیفیت و عملکرد بستهبندی، امکان رعایت الزامات قانونی جدید را نیز فراهم میکنند و به کسبوکارها کمک میکنند بدون افت کیفیت، به سمت محصولات ایمنتر حرکت کنند.
نقش فناوری در بهبود بستهبندیهای بیرونبر
پیشرفت فناوریهای تولید باعث شده بستهبندیهای جدید علاوه بر حذف PFAS، از نظر عملکرد نیز ارتقا پیدا کنند. استفاده از ساختارهای چندلایه کاغذی موجب افزایش استحکام جعبهها شده و در عین حال وزن آنها را کاهش داده است. نتیجه این فرآیند، تولید جعبههایی سبکتر، مقاومتر و دارای عایق حرارتی بهتر است که برای حمل و نگهداری غذا در شرایط بیرونبر و دلیوری مناسبتر هستند.
طراحی جدید برای حفظ کیفیت غذا در زمان ارسال
یکی از تغییرات مهم در نسل جدید بستهبندیهای بیرونبر، توجه به جزئیات طراحی است. بسیاری از این جعبهها به منافذ تهویه مجهز شدهاند تا از ایجاد بخار و رطوبت داخل بسته جلوگیری شود. این ویژگی به حفظ کیفیت غذاهایی مانند همبرگر، پنینی و سیبزمینی سرخکرده کمک میکند و مانع نرم شدن یا از بین رفتن بافت اصلی آنها در طول حملونقل میشود. در بازار رقابتی دلیوری، کیفیت غذایی که به دست مشتری میرسد تأثیر مستقیمی بر رضایت مشتری، خرید مجدد و نظرات آنلاین دارد. به همین دلیل طراحی بستهبندی به یکی از عوامل مهم در تجربه مشتری تبدیل شده است.
گسترش استفاده از بستهبندیهای فاقد PFAS
حذف PFAS تنها به جعبههای بیرونبر محدود نمیشود. امروزه بسیاری از تولیدکنندگان در حال توسعه کاغذهای ضدچربی بدون PFAS برای بستهبندی همبرگر، ساندویچ و غذاهای سرخشده هستند. در حال حاضر در برخی بازارها محصولات دارای PFAS و فاقد PFAS بهصورت همزمان عرضه میشوند، اما روند جایگزینی مدلهای جدید آغاز شده و انتظار میرود در آینده نزدیک بخش بزرگی از این محصولات به نمونههای فاقد PFAS تبدیل شوند.
حرکت به سمت بستهبندیهای کمپوستپذیر
همزمان با حذف PFAS، بسیاری از تولیدکنندگان روی توسعه محصولاتی تمرکز کردهاند که قابلیت کمپوست شدن (فرایند تبدیل شدن به کود آلی) در شرایط صنعتی یا خانگی را داشته باشند. نمونهای از این محصولات، لیوانهای یکبار مصرف قابل کمپوست هستند که به کسبوکارهای فعال در حوزه غذا و نوشیدنی کمک میکنند مدیریت پسماند سازگارتر با محیط زیست داشته باشند و به اهداف پایداری نزدیکتر شوند.
تاثیر قوانین جدید بر صنعت هتلداری و مهمانداری
تغییرات ناشی از مقررات جدید اروپا تنها به بستهبندی مواد غذایی محدود نمیشود. در صنعت هتلداری نیز استفاده از سیستمهای قابل شارژ برای صابون و شویندهها به تدریج جایگزین بستهبندیهای کوچک یکبار مصرف میشود. این راهکارها باعث کاهش حجم زبالههای تولیدی، بهینهسازی مصرف منابع و هماهنگی بیشتر با اصول کاهش پسماند مورد تاکید اتحادیه اروپا خواهند شد.
آینده بستهبندیهای غذایی در اروپا
تقاضا برای بستهبندیهای پایدار و سازگار با محیط زیست روزبهروز در حال افزایش است. اگرچه بخش زیادی از الزامات مقررات جدید اروپا تا سال 2030 بهطور کامل اجرایی نخواهد شد، اما بسیاری از تولیدکنندگان از هماکنون محصولات خود را با این استانداردها هماهنگ کردهاند. وجود جایگزینهای مناسب و فناوریهای جدید باعث میشود کسبوکارها بتوانند با هزینه و چالش کمتری خود را با الزامات آینده تطبیق دهند.
بیشتر بخوانید: استانداردهای مهم برای تولید ظروف یکبار مصرف در تماس با مواد غذایی
جمعبندی
محدودیت استفاده از PFAS در بستهبندیهای غذایی را میتوان یکی از مهمترین تغییرات صنعت بستهبندی در سالهای اخیر دانست. قوانین جدید اتحادیه اروپا از آگوست 2026 مسیر حرکت تولیدکنندگان را به سمت استفاده از مواد ایمنتر و سازگارتر با محیط زیست هموار میکند. به همین دلیل انتظار میرود در سالهای آینده بستهبندیهای بدون PFAS سهم بیشتری از بازار را به خود اختصاص دهند و به استاندارد جدید صنعت غذا و خدمات بیرونبر تبدیل شوند.
سوالات متداول
PFAS چیست؟
PFAS گروهی از مواد شیمیایی مقاوم در برابر چربی، آب و رطوبت هستند که در گذشته بهطور گسترده در بستهبندیهای غذایی استفاده میشدند.
بستهبندی بدون PFAS چه مزیتی دارد؟
این نوع بستهبندیها با استفاده از پوششهای جایگزین، عملکرد مشابهی ارائه میدهند و در عین حال با استانداردهای جدید زیستمحیطی و ایمنی مواد غذایی سازگار هستند.
آیا حذف PFAS فقط شامل جعبههای بیرونبر میشود؟
خیر، این تغییرات علاوه بر جعبههای بیرونبر، کاغذهای ضدچربی، بستهبندیهای فستفود و بسیاری از محصولات دیگر در صنعت غذا را نیز شامل میشود.
بدون دیدگاه